اين كار اگر جز واقعيت مابازائى داشته باشد ما از آن بيزاريم و اگر تصور شود كه وقوع قبر پادشاهى در يك شهر موقعيت ممتازى بر آن شهر ميدهد اين نيز از مشى ما بر كنار است . زيرا اولا بايد توجه داشت كه اگر شاه عباس ، و همهء شاهان گذشته ايران بعد از شيخ صفى ، در اردبيل مدفون ميشدند شخصيت معنوى شيخ مجالى براى تجلى آنها نميداد چنان كه هم اكنون نيز آنهمه عظمت و جلالت شاهان بزرگى مثل شاه اسماعيل اول و شاه طهماسب و ديگران تحت الشعاع معنويت خود شيخ قرار دارد . ثانيا خواست و آرزى ما روشن شدن حقايق و واقعيات تاريخى است بدون آنكه كوچكترين تعصبى در امر بخصوصى داشته يا تصور آن را بر ذهن خود خطور دهيم . منظور اصلى ما آنست كه با توجه بنوشته‌هاى پيشينيان استنباطهاى خود را بدينوسيله در اختيار پژوهندگان اين امر قرار دهيم و به قدر امكان آنها را در قسمتى از تحقيقاتى ، كه هرآينه ممكن است در اينمورد به عمل آورند ، يارى كنيم . چينىخانه : شاه عباس بزرگ ، طبق نوشتهء عالم آرام عباسى ، در زمان حيات خود دستور داد كه كتابهاى دربار سلطنتى را ، آنقسمت كه به زبان عربى و مربوط به فقه و تفسير يا مجلدات قرآن مجيد بود ، بآستانهء حضرت رضا ( ع ) در مشهد مقدس و نسخه‌هاى فارسى را ، كه شامل ديوانهاى ادبى و كتب تاريخ و مصنفات اهل عجم بوده ، باضافهء چينىآلات از لنگريهاى بزرگ فغفورى ، مرتبانها ، باديه‌ها و ديگر ظروف نفيسهء غورى و فغفورى ، كه در چينىخانهء كاخ سلطنتى موجود بود ، ببقعهء شيخ صفى الدين در اردبيل وقف و حمل نمايند « 1 » . اين كتابها و ظروف ، بعلاوهء ساير اشياء گرانبها و كتب خود بقعه ، چون جاى مخصوصى در اين آستانه نداشت در مسجد جنت‌سرا نگاهدارى ميشد و چون در آن مسجد وسايل لازم براى نگهدارى آنها نبود بقول آدام اوله آريوس « كتابها در گنجه‌هاى در بستهء بىنظم و درهمى قرار داشتند » . كتاب زندگانى شاه عباس اول در اينباره مينويسد كه « كتابخانه در تالارى بود بنام جنت‌سرا ، كه سقفى گنبدى شكل و مذهب داشت . كتابهاى زيادى بزبانهاى فارسى و تركى و عربى در گنجه‌هاى متعدد موجود بود و بيشتر كتابها به مينياتور و تصاوير

--> ( 1 ) - زندگانى شاه عباس اول . نصر اللّه فلسفى . تهران . 1345 .